Trong kỷ nguyên kinh tế biến động không ngừng, khái niệm quản trị doanh nghiệp đã không còn dừng lại ở việc tối ưu hóa lợi nhuận hay mở rộng thị trường. Bước sang giai đoạn 2025 – 2026, một “bài toán mới” được đặt ra cho các CEO: Tăng trưởng phải đi cùng năng lực giải trình. Để làm được điều đó, quản trị rủi ro chủ động không chỉ là một bộ phận hỗ trợ mà trở thành “lá chắn” và “kim chỉ nam” cho mọi quyết định chiến lược.
1. Hiểu đúng về rủi ro và quản trị rủi ro chủ động
Theo định nghĩa từ Hiệp hội Kiểm toán Nội bộ Hoa Kỳ (IIA Global), rủi ro là khả năng xảy ra của một sự kiện hoặc một hoàn cảnh có thể ảnh hưởng đến khả năng hoàn thành mục tiêu của tổ chức. Rủi ro không chỉ đơn thuần là những sự kiện đột ngột như cháy nổ, dịch bệnh, mà còn bao gồm cả những “hoàn cảnh” âm thầm như hàng tồn kho chậm xử lý, hay khách hàng không trả nợ đúng hạn.
Quản trị rủi ro (QTRR) chủ động chính là việc thiết lập một quy trình mang tính hệ thống nhằm nhận diện, đánh giá, ứng phó và theo dõi mức độ ảnh hưởng của rủi ro ngay từ khi chúng còn là mầm mống. Thay vì chỉ “chữa cháy” khi sự việc đã rồi, QTRR chủ động giúp tổ chức kiểm soát và hạn chế thấp nhất thiệt hại thông qua các giải pháp ứng phó đã được chuẩn bị kỹ lưỡng từ trước.
2. Bản đồ rủi ro doanh nghiệp năm 2026
Để quản trị hiệu quả, CEO cần nhìn nhận rủi ro qua nhiều lăng kính khác nhau. Dựa trên các báo cáo khảo sát rủi ro toàn cầu (Risk in Focus 2026), các nhóm rủi ro trọng yếu bao gồm:
2.1. Rủi ro chiến lược và hoạt động
Đây là những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến sự sống còn và danh tiếng của tổ chức như sự thay đổi nhu cầu khách hàng, sự xuất hiện của đối thủ cạnh tranh mới, hay các lỗi hệ thống vận hành gây gián đoạn kinh doanh.
2.2. Rủi ro Công nghệ thông tin (CNTT) – Mối đe dọa hàng đầu
An ninh mạng và gián đoạn hệ thống (bao gồm cả các rủi ro từ AI) được đánh giá là những rủi ro trọng yếu nhất trong năm 2026. Các vấn đề cụ thể bao gồm:
- Tấn công mạng, rò rỉ dữ liệu.
- Sự không tương thích khi triển khai công nghệ mới.
- Sự phụ thuộc quá mức vào các nhà cung cấp dịch vụ bên thứ ba.
2.3. Rủi ro Tài chính và Tuân thủ
Đối với các doanh nghiệp Việt Nam, rủi ro tuân thủ pháp luật thuế và kế toán là cực kỳ nhạy cảm. Việc không cập nhật kịp thời các thay đổi trong luật định có thể dẫn đến các khoản phạt vi phạm hợp đồng hoặc thậm chí bị rút giấy phép kinh doanh.
3. Mô hình vận hành: “Ba tuyến bảo vệ” chuẩn quốc tế
Để hệ thống quản trị rủi ro không chỉ nằm trên giấy, doanh nghiệp nên áp dụng mô hình Ba tuyến bảo vệ (The IIA’s Three Lines Model):
- Tuyến 1 (Các đơn vị vận hành): Trực tiếp cung cấp sản phẩm/dịch vụ và có trách nhiệm quản trị rủi ro trong hoạt động hàng ngày.
- Tuyến 2 (Chuyên gia, QTRR, Tuân thủ): Các bộ phận chuyên trách thực hiện việc hỗ trợ, giám sát và phản biện các vấn đề rủi ro từ tuyến 1.
- Tuyến 3 (Kiểm toán nội bộ): Cung cấp sự đảm bảo và tư vấn độc lập, khách quan cho Cấp quản trị về hiệu quả của hai tuyến đầu tiên.
4. Lợi ích của quản trị rủi ro chủ động
Việc đầu tư vào hệ thống QTRR chủ động mang lại những giá trị vượt xa chi phí bỏ ra:
- Bảo vệ tài sản và uy tín: Ngăn chặn các hành vi gian lận và trục lợi từ bên trong lẫn bên ngoài.
- Tối ưu hóa nguồn lực: Sử dụng hợp lý dòng tiền đầu tư để mang lại lợi nhuận tối đa.
- Nâng cao tin cậy: Số liệu thống kê chi tiết, chính xác làm cho báo cáo tài chính trở nên đáng tin cậy hơn đối với nhà đầu tư và ngân hàng.
- Môi trường làm việc chuyên nghiệp: Tạo ra sự phối hợp chặt chẽ, thống nhất giữa các phòng ban.
5. Vai trò của VinaSME Academy trong việc đồng hành cùng doanh nghiệp
Thấu hiểu những khó khăn của doanh nghiệp SME, Trung tâm Tư vấn Đào tạo Doanh nghiệp (VinaSME Academy) đã xây dựng hệ sinh thái tri thức với sứ mệnh giúp doanh nghiệp xây dựng hệ thống quản trị hiện đại và phát triển bền vững.
VinaSME Academy tập trung vào các giải pháp thực chiến, sử dụng các thông lệ quốc tế (như COSO, ISO, ESG, IFRS…) để nâng chuẩn quản trị cho doanh nghiệp Việt. Thông qua các chương trình đào tạo và tư vấn chuyên sâu về Tài chính – Thuế, Quản trị rủi ro & Pháp lý, hay Chuyển đổi số, Trung tâm giúp các CEO có cái nhìn thấu đáo và công cụ cụ thể để tự bảo vệ doanh nghiệp mình.
Quản trị rủi ro chủ động không phải là một đích đến, mà là một hành trình liên tục của sự cải tiến. CEO 2026 không còn chỉ hỏi kế toán “tháng này nộp bao nhiêu thuế?”, mà phải hỏi: “Hệ thống của chúng ta đang có rủi ro gì, dữ liệu nào chưa sạch, và nếu phải giải trình thì chúng ta có đủ bằng chứng không?”.
Sự minh bạch và năng lực quản trị rủi ro chính là “giấy thông hành” để doanh nghiệp SME bước vào chuỗi giá trị toàn cầu một cách tự tin và bền vững.
——————————————————————————–
VinaSME Academy và các đối tác chiến lược luôn sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình tư vấn và đào tạo thực chiến về Kế toán – Tài chính – Thuế theo các chuẩn mực quốc tế hiện đại nhất.
Để được hỗ trợ chuyên sâu, quý doanh nghiệp vui lòng liên hệ:
- Hotline: 0912.787.459
- Website: https://vinasme.edu.vn
